pMjfbI lyK

English Article

Nanak Shahi Calendar

Contact US

Memorial Day of "Sikh Martyrs" is a time to remember people who made the ultimate sacrifice for our freedom, KHALISTAN.

It is beyond doubt that the Khalistan will become a reality, it is only a matter of time. Because the words of a true saint always become a reality, "That the day the security forces of India enter the Golden Temple,that day the foundation of Khalistan will be laid".


Brutal Indian Government bears complete and undeniable moral, political and legal responsibility for the tragedy...of Sikh Massacre in June 1984.

BREAK THE SHACKLES OF SLAVERY NOW!

Email : KHALISTAN@sbcglobal.net
------------------------------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------------

ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੋੜਨ ਲਈ ਸਾਬਕਾ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਗਿਆਨੀ ਵੇਦਾਂਤੀ ਨੇ ਮੰਗੀ ਮੁਆਫ਼ੀ

ਮਲੋਟ : ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਗਿਆਨੀ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ ਨੇ ਕਲ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਂਵਾਂ ਵਿਖੇ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਲੱਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਗੈਸ ਕਟਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟਣ ਪਿੱਛੋਂ ਰੋਸ ਵਿਚ ਆਈ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਅੱਜ ਸਵੇਰ ਅਪਣੀ ਗਗ਼ਤੀ ਸਵੀਕਾਰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗ ਲਈ। ਗੁਰਦਵਾਰਾ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਵੇਦਾਂਤੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਪਾਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਸੀ ਭਿੰਡੀ ਔਲਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਨੂੰ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਡੇਢ ਕਿੱਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਲਈ ਦੇਣ, ਇਕ 20-20 ਫ਼ੁਟ ਦਾ ਕਮਰਾ ਉਸਾਰਨ ਅਤੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ 6 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪੰਚਾਇਤੀ ਫ਼ੰਡ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ’ਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਗਿਆਨੀ ਵੇਦਾਂਤੀ ਦਾ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰਨਾਮਾ ਅਪਣੇ ਨਾਮ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸਵੇਰ ਹੋਏ ਇਕੱਠ ਮੌਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਜਥੇਦਾਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕੋਲਿਆਂਵਾਲੀ ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਵਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਹਲਕਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹਨ, ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਗਿਆਨੀ ਵੇਦਾਂਤੀ ਵਲੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਇਸ ਡੇਢ ਕਿੱਲਾ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰ ਕੇ ਉਥੇ ਇਕ ਆਰਜ਼ੀ ਚਿਣਾਈ ਕਰ ਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਜੋਂ ਕੇਸਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਗਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਖਾਨਾ-ਪੂਰਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਉਪ ਮੰਡਲ ਦਫ਼ਤਰ ਮਲੋਟ ਵਿਖੇ ਪੁੱਜੀਆਂ ਜਿਥੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਹਰਸ਼ਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਇਸ ਡੇਢ ਕਿੱਲਾ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਨਾਮ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ ਲਿਖ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੌਜੂਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ੰਕਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਕਿਸੇ ਗਿਣੀ-ਮਿੱਥੀ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਕੁਲ 23 ਫ਼ੁਟ 5 ਕਨਾਲ ਜੋ ਪੁਰਾਣੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੇ ਨਾਮ ਹੈ, ਮਾਲ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਰੀਕਾਰਡ ਮੁਤਾਬਕ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਹਰਜੰਗ ਸਿੰਘ ਵਾਸੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਪੱਟੇ ’ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਜਾੜ ਪਈ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਂਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਥੋਂ ਲੰਘਣ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਸਨ। 1970-75 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਥੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਨਿਹੰਗ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋਣ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਹੰਗ ਬਾਬਾ ਕੁੰਦਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਥੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਗਵਾ ਦਿਤਾ।
ਬਾਬਾ ਕੁੰਦਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨਿਹੰਗ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਇਥੋਂ ਅੱਗੇ ਚਾਲੇ ਪਾ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸ-ਪਾਸ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਲਗਾਤਾਰ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਬਣੇ ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਥਾਨਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ’ਤੇ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਕਰੀਬਨ 10-15 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਇਥੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰਨਾਮਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਕੇ ਵਾਹੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੇਮ-ਗ੍ਰਸਤ ਇਲਾਕਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਬਹੁਤ ਥੋੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਵੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਇਥੋਂ ਛੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਅਚਾਨਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਪੱਟਣ ਆ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁੱਝ ਖ਼ਾਸ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾ ਜ਼ਾਹਰ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ’ਤੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਹੀਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ ਲੱਗਭਗ 20 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੱਟਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਲੱਗਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਸੂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ 47 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਬਦਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ ਪਰ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਸੀ ਕਿ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਇਥੋਂ ਪੁੱਟ ਕੇ ਦੇਵੇ। ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਖ਼ਾਤਰ ਅਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਾਬਕਾ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤਾਂ ਇਥੋਂ ਪੁੱਟ ਦਿਤਾ ਪਰ ਐਨ ਮੌਕੇ ਧਾਰਮਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਥਾਣਾ ਕਬਰਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਲੈ ਗਏ।
ਥਾਣਾ ਕਬਰਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤਕ ਚਲੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੌਰਾਨ ਸਿਆਸਤ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁਧ ਪਰਚਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਅਤੇ ਧਾਰਮਕ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਕਲ ਸਵੇਰ 10 ਵਜੇ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਵੇਦਾਂਤੀ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਜੁੜੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣਗੇ ਅਤੇ ਇਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਈ ਡੇਢ ਕਿੱਲਾ ਜ਼ਮੀਨ ਆਦਿ ਦੇਣਗੇ। ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਹ ਹੋਰ ਵੀ ਪੱਧਰਾ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਨਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ’ਤੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੇਢ ਕਿੱਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਲਈ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਬਾਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਣ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੋ ਡੇਢ ਕਿੱਲਾ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਇਥੇ ਲੱਗਣਾ ਹੈ। ਉਧਰ ਬਹੁਤੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਬਾ ਕੁੰਦਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਗਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਮਾਮਲਾ ਸਿਆਸੀ ਰੰਗਤ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਅਪਣੇ ਮਕਸਦ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ। ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਕੁੱਝ ਗਰਮ ਖ਼ਿਆਲ ਸੰਗਤ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰਨਾਮੇ ਦੇ ਅਸਲ ਹੋਣ ਦੀ ਵੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਧਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਸਵੇਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਛਾਉਣੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਸਵੇਰੇ 10 ਵਜੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ 9.30 ਵਜੇ ਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਜੋ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਸੰਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਵੇਦਾਂਤੀ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਾ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਰਫ਼ਾ-ਦਫ਼ਾ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿਗੜਨ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਦਮ ਚੁਕਿਆ।
ਉਧਰ ਭਾਵੇਂ ਅੱਜ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁੱਝ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਅਪਣੇ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਨਾ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਹੁਣ ਇਥੇ ਫਿਰ ਮੰਦਭਾਗੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਨ ਦਾ ਡਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਦਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਪੀਰਾਂ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਥੇ ਹਲਕੇ ਇਨਸਾਨ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ ਆਦਿ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੀ ਇਥੇ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂ ਨਾ ਮੰਨੇ ਪਰ ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਹੇਗਾ, ਉਹ ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਕਹਿਰ ਤੋਂ ਬੱਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਪੀਰਾਂ ਦਾ ਕਬਰਸਤਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਥੇ ਆਏ ਦੁਖੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜ-ਛਾੜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਵਾਰਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਬਕਾ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਗਿਆਨੀ ਵੇਦਾਂਤੀ ਵਲੋਂ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਦੀ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਵਰਤੋਂ, ਥਾਣੇ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਵੇਦਾਂਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਪੁਟਿਆ
ਤੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗ ਕੇ ਜਾਨ ਛਡਾਣੀ ਪਈ ਜਥੇਦਾਰ? ਵੇਦਾਂਤੀ ਨੂੰ

ਮਲੋਟ : ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ ਜੋ ਅਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆਂਵਾਲੀ ਦੀ ਸੜਕ ’ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਲੱਗਭਗ 25 ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਲੱਗਾ 105 ਫੁਟਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਪੁੱਟ ਕੇ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਲੋਟ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਸਰਾਂਵਾਂ ਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਫੜ ਕੇ ਥਾਣਾ ਕਬਰਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਮਲੋਟ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰ ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ ਕਿ ਕੁੱਝ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਨਸਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਮਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਥੇ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਮਾਮਲਾ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਹੀ ਨਿਕਲਿਆ ਕਿ ਇਕ ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਵਾਲੀ ਫ਼ੋਰਡ ਫ਼ੀਸਤਾ ਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਪਜ਼ੈਰੋ ਅਤੇ ਇਕ ਕੈਂਟਰ ’ਤੇ ਆਏ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਗੈਸ ਵੈਲਡਿੰਗ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਕੱਟ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰਾਹ ਕੋਲ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥਾਣਾ ਕਬਰਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਜਦਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਾਥੀ ਪਜ਼ੈਰੋ ਅਤੇ ਕੈਂਟਰ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਰਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਇਕ ਭਾਰੀ ਖੰਡਾ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਬਰਾਮਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਥਾਣਾ ਕਬਰਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਗੁਰਮੇਜ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਾਸੀ ਸਰਾਂਵਾਂ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਕੁਲ 23 ਕਿੱਲੇ 5 ਕਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਬਰਸਤਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਇਥੋਂ ਲੰਘਣੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ। ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਕੁੰਦਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਿਹੰਗ ਜੱਥਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਬਾਬਾ ਕੁੰਦਨ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਇਥੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇਹ 105 ਫੁਟਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਰ ਭੈਅ ਤੋਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਥੇ ਕਈ ਲੋਕ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਪੱਟਾ ਲਿਖਾ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਹੀ ਲਈ ਵਰਤਣ ਆਏ ਪਰ ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਵਾਹੀ ਕਰਦਾ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਪਰਵਾਰਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਪਾਲਾ ਸਿੰਘ ਵਾਸੀ ਭਿੰਡੀ ਔਲਖ ਜੋ ਅੱਜ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਵਿਦਾਂਤੀ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੇ ਵੀ ਇਥੇ ਵਾਹੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਅਖ਼ੀਰ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਥੋਂ ਦੌੜ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਵਿਦਾਂਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਪੁਟਣ ਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਸ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਕੋਈ ਪੱਟਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੱਟਣਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਜ਼ਮੀਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲੈਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਟੇ ’ਤੇ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਥੇ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਕਰਾਹਾ ਫੇਰਣ ਲੱਗਿਆਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਟੇਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੱਜ ਸਾਬਕਾ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਵੇਦਾਂਤੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਉਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਭੜਕ ਉਠੇ ਕਿ ਉਹ ਗਾਤਰਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਥੇ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਉਧਰ ਥਾਣੇ ’ਚ ਮੌਜੂਦ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੇਦਾਂਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਲੱਗਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਆਸਪਾਸ ਕੋਈ ਕਮਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਾਂ ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਕਮਰਾ ਪਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਵਾ ਦੇਈਏ। ਜਥੇਦਾਰ ਵੇਦਾਂਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਭਲੇ ਲਈ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਸਨ ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਗ਼ਲਤ ਪਾਸੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਦ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਇਥੇ ਕਮਰਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਪੁਟਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਢੰਗ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ।
ਖ਼ਬਰ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤਕ ਪੁਲਿਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੋਕ ਥਾਣਾ ਕਬਿਰਵਾਲਾ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਸਨ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਡਾ. ਗਿੱਲ ਨਾਲ ‘ਜਥੇਦਾਰ’ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਕਾਬਲ ਸਿੰਘ, ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਸਰਪੰਚ ਬੀਰਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਨੀ ਸਰਪੰਚ, ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ, ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਬੋਹੜ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮੇਜਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਆਦਿ ਧਾਰਮਕ ਆਗੂ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।

ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੀ ਆਉਣਾ ਹੈ, ਨਫਰਤਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ!
The time has come for the KHalSa to rise and shine...

ਉਨਾਂ ਅਣਖੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਾਲਮ ਸਰਕਾਰਾਂ !

ਇੱਕ ਚਿੱਠੀ ਮਾਹੀ ਦੀ ਮੁਹਬੱਤ ਦੇ ਨਾਮ….

ਫਰੀਮਾਂਟ/ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ :-- ਬਲਵਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ
ਦੋ ਹਫਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਯੁਨਵਿਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਬਰਕਲੇ, ਯੂ.ਸੀ.ਡੇਵਿਸ ਤੇ ਯੂ.ਸੀ. ਸੈਂਟਾ ਕਰੂਜ਼ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਫਰੀਮਾਂਟ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਕੇ, ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਇਕ ਬੜੀ ਹੀ ਮਨਮੋਹਕ ਤਸਵੀਰ ਵਾਲੀ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਛਪਵਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਸੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕੁਝ ਲਿਖਣ ਲਈ। ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਦੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ, ਸੰਗਤਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਅੱਖਰ, ਖੁਦਾਇ ਇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਓਤਪੋਤ ਹੋਈ ਰੂਹ ਨੂੰ ਲਿਖਵਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਕੀ ਲਿਖਣਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਇਹ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੇ ਵਲਵਲੇ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਲਿਖ ਦਿਓ।
ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਜੋ ਦਿਲ ਕਰਦੈ, ਲਿਖ ਦੇਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਕਈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੋਚ ਕੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਬੋਰਡ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਉਤੇ ਚਿੱਟੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਸੋਚ ਕੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਤਾਂ ਪੈਨ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੌਤ ਨੂੰ ਮਖੌਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੂਲੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਉਹ ਕੀ ਲਿਖਣ ? ਕਈ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਏ ? ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਸੂਰਮੇ, ਪਰ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਫੁੱਲ ਪਥੱਰ ਬਣ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਰ ਜਾਏ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲਿਖਵਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਨਕਲ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਂਗ।
ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਸੌ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਵਾਈ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਲਹਿਰ ਇਕ ਦੋ ਹਫਤੇ ਹੋਰ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ ਤੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਪਾਕ ਮੁਹਬੱਤ ਦਾ ਪੈਗ਼ਾਮ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਮਾਹੀ ਦੀ ਸੁੱਚੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਜਦਾ ਕਰਨ ਜਦੋਂ ਕੈਦ ਦੇ ਬੂਹੇ ਅੱਗੇ ਦਸਤਕ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਕੈਦੀ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੋਏਗੀ ??

ਅਸੀ ਇਹ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਆਂ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਈ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ?
ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਘੁਮਾਣ

ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਨੇ ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸ.ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਿਹਾ ਹੈ…ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਫੋਟੋ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਚ ਲਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ..ਮੈਂ ਸੰਗਤ ਦਾ ਇਕ ਸਵਾਲ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲੋਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਆਂ..ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਬਈ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੁਗਲ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ? ਕੀ ਅਫਗਾਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ? ਕਿ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਨੈ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ? ਅਸੀ ਇਹ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਆਂ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਈ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ?"
ਸ.ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਜਥੇਦਾਰ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੱਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਵੱਜ ਵੱਜਕੇ ਡਿਗਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਅੰਦਰ ਬੈਠੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਡਰਾਈਵਰ ਨੂੰ ਕਹਿਕੇ ਕਾਰ ਦੀ ਸੀ.ਡੀ.ਦੀ ਆਵਾਜ ਉਚੀ ਕਰਵਾ ਲਈ ਹੋਵੇ..ਮਗਰੇ ਭੱਜੀ ਆਂਉਦੀ ਦੂਜੀ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਜਥੇਦਾਰ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਮੱਕੜ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਨਾਲ ਦੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਮੋਢਾ ਜਿਹਾ ਮਾਰਕੇ ਕਿਹਾ ਹੋਣਾ, "ਸੁਣਦਾ?" ਤੇ ਉਹਨੇ ਮਕਰਾ ਜਿਹਾ ਬਣਕੇ ਕਿਹਾ ਹੋਣਾ, "ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਉਚਾ ਸੁਣਦਾ,ਨਾਲੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੰਥਕ ਬੰਦੇ ਬੋਲਣ ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਰੂੰ ਦੇ ਲੈਨਾਂ ਹੁੰਨਾਂ ਜੀ" ਤੇ ਸਾਰੀ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦਾ ਹਾਸਾ ਖਿੰਡ ਗਿਆ ਹੋਣਾ।
ਇਹ ਨਜਾਰਾ ਅੱਜ ਪਿੰਡ ਚੌੜ ਸਿੱਧਵਾਂ ਵਿਖੇ ਵੀਰ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅੰਤਮ ਅਰਦਾਸ ਮੌਕੇ ਦਾ ਹੈ ਜਦ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬੜੀ ਸਿਆਸਤ ਖੇਡਦਿਆਂ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕੇਵਲ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣਗੇ,ਪਰ ਸੰਗਤ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਦ ਜਥੇਦਾਰ ਨੇ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਜਿਹਾ ਬਣਾਕੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਇਕ ਵੀ ਨਾ ਕੀਤੀ,ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਂਵਨਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹੀਦ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾਦਾ ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਕਿ," ਅਸੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਬਈ ਮਾਨ ਸਾਹਿਬ ਬੋਲਣਗੇ"..ਇੰਝ ਸ.ਮਾਨ ਨੂੰ ਪੰਥਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆਂ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਕਹੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕਿ ਸ.ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੌਮ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਆ ਪਰ ਦੱਸੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਆਖਰ ਸ.ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਹਨੇ ਕੀਤਾ?
ਪਰ ਬਾਦਲ ਦਲ ਦੀਆਂ ਦਿਤੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਥੇਦਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੁੰਗ-ਲਾਣਾ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਪੱਤੇ-ਤੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿਚ ਪੰਥ ਦਾ ਸਵਾਲ ਰੁਲ਼ ਗਿਆ।
ਉਂਝ ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਥੇਦਾਰ ਸਮੇਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੁਲਾਰੇ ਨੇ ਇਸਤੋਂ ਅੱਗੇ ਗੱਲ ਨਹੀ ਸੀ ਟੱਪਣ ਦਿਤੀ, "ਸ.ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੌਮ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਆ,ਕੌਮ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ..ਉਹਦੀ ਫੋਟੋ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਲੱਗੇਗੀ.ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇਵੇਗੀ.."
ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ੧੫-੨੦ ਮਿੰਟ ਵਾਹਵਾ ਘੂੰ-ਘਾਂ ਜਿਹੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮਜਾਲ ਆ ਜੇ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਦੇ ਗੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ,ਦੋਸ਼ੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜਮਾਂ ਖਿਲਾਫ ਕਾਰਵਾਈ ਜਾਂ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ ਬਾਰੇ ਇਕ ਵੀ ਲਫਜ਼ ਬੋਲਿਆ ਹੋਵੇ।ਉਹ ਤਾਂ ਇੰਝ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਆਮ ਮੌਤ ਦੇ ਭੋਗ ਤੇ ਬੋਲੀਦਾ।ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਈ ਨਹੀ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਸ ਗੱਲ ਮੁਕ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਰੋਣਹਾਕੀ ਜਿਹੀ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ।੧੦ ਹਜਾਰ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸੰਗਤ ਹੋਣੀ ਆ।ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਐਲਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨੱਥ ਨਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿਚ ਧਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ ਤੇ ਪੰਜ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਗੇ।ਪਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਥੇਦਾਰ ਨੂੰ ਘੂਰੀ ਵੱਜ ਗਈ ਹੈ।ਪਾਂ-ਪਾਂ ਜਿਹੀ ਚੱਟਣੀ ਆ ਜੇ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀ ਕਹਿਣਾ ਕਿ , "ਸਿੰਘ ਦੀ ਪੱਗ ਲਾਹਕੇ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਬਖਸ਼ੇ ਨਹੀ ਜਾਣਗੇ, ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋਸੀ ਨਾ ਫੜੇ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਭੂਗਤਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੋ"
ਇਕ ਗੱਲ ਵਧੀਆ ਹੋਈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਫੱਟੜ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅੱਜ ਗੁਰੂ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।ਅੱਜ ਦੋਵਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਮਾਇਆਂ ਦੇ ਖੁਲੇ ਗੱਫੇ ਵੀ ਬਖਸ਼ੇ।ਸਭ ਪੰਥਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਹਾਜਰ ਸਨ।ਬਾਦਲ ਦਲ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਈ ਨਹੀ ਸੀ।ਜਥੇਦਾਰ ਜੋ ਸੀ! ਪਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੁਣ ਹੋਰ ਤਿੱਖਾ ਹੋਕੇ ਗੂੰਜੇਗਾ, " ਜਿਸ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਹਿਕੇ ਉਸਦੀ ਫੋਟੋ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਰਿਬ ਘਰ ਵਿਚ ਲਾਈ ਜਾਂਦੇ ਓ,ਦਸੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ???"
ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਮੌਕੇ "ਸਿੱਖ ਯੂਥ ਆਫ ਪੰਜਾਬ" ਨਾਮੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਫੋਟੋ ਲਾਕੇ ਇਕ ਪੋਸਟਰ ਵੰਡਿਆ ਜਿਸਤੇ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਦਰਜ਼ ਸੀ, "ਸ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?"
ਹੁਣ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪੋਸਟਰ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਬਾਦਲ ਦਲ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਲਾਉਣਾ ਪਵੇ ਕਿ "ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਮਾਰਿਆ?"

ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ 'ਲਾਵਾਰਿਸ' ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ ?
ਕਿਵੇਂ ਭਾਈ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਖੋਖਲਾਪਣ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤਾ ?

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਖਾੜਕੂਵਾਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਣਾ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਉਪਰੰਤ ਅਣਪਛਾਤੇ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟਾਂ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 1513 ਪੀੜਤ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ 27. 94 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਕਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ - ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ
ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ, ਪੰਜਾਬ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ

ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਨੂੰ 1513 ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ 27.94 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦੇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਜੀਅ 1984 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1994 ਤੱਕ ਦੇ ਖੂਨੀ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਝੂਠੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਤਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਾਵਾਰਿਸ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 16 ਸਾਲ ਦੀ ਲੰਬੀ ਅਦਾਲਤੀ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲੇ ਇਸ ਅਧੂਰੇ ਇਨਸਾਫ ਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਖੋਖਲਾਪਣ ਸਾਬਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਧਾਰੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਵੀ ਬੇਨਕਾਬ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਇਥੇ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨੁਕਤਾ ਇਹ ਹੈ, ਕਿ ਇਹ 1513 ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 2097 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜੀਅ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦੀ ਪੜਤਾਲ, ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹਮਸਫ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਖੁਦ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਇਕ ਲਾਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ ਬਣਨਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ, ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ 2097 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਹਲਫ਼ੀਆ ਬਿਆਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਤੇ ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ 532 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਿਗੁਣੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਬੜੀ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਖੋਜ ਪੜਤਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ?

ਇਹ ਖੋਜ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਰੁਸਤ ਰਹੇਗਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 1995 ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੌਰੇ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ, '28 ਫਰਵਰੀ 1992 ਨੂੰ ਪੰਜਾਹ ਘੰਟੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਨੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਜਾਮ ਪੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਸ ਯੋਧੇ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਇਕ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਅਤੇ ਦਮਨ ਵਿਰੋਧੀ ਫਰੰਟ ਵੱਲੋਂ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਬੇ ਦੀ ਦੇਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਸੂਤੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਫਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਕਰਕੇ ਪੁਲਿਸ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਕਿ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੀਆਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਰਿਸ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਪਰ ਬਾਬੇ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਵਾਰਿਸਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿਉਂਸਪਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿਚ ਅਗਨ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲਾਵਾਰਿਸ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਾਵਾਰਿਸ ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਇਕ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਲੱਭਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਹੈ?

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਖੁਰਦ-ਬੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਾਬਾ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸੀ ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਬੈਂਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ, ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਬਾਬਾ ਮਾਨੋਚਾਹਲ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਲਾਵਾਰਿਸ ਕਰਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ, ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਾਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਆਖਿਰ ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਦੁਰਗਿਆਨਾ ਮੰਦਰ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਲਾਸ਼ਾਂ ਲੱਭ ਲਈਆਂ। 1992 ਦੇ ਇਕ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਇਸ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 300 ਲਾਸ਼ਾਂ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਕਹਿ ਕੇ ਸਾੜੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਛਾਣਬੀਣ ਤੇ ਉਪਰੋਕਤ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਮਿਲਣ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕ ਸੁਆਲ ਦਾ ਜੁਆਬ ਲੱਭਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ, ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਲਾਪਤਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੌਜਵਾਨ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਹਨ?
ਜਦ ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੰਗ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਕਹਾਣੀ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਕੇ. ਪੀ. ਐਸ. ਗਿੱਲ ਵੱਲੋਂ, ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਕਿ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਤੱਥਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ, ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਡੇਗਣ ਅਤੇ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਾਪਤਾ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਅਸਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਿਚ ਜੁਟ ਗਏ। ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਕੱਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟਾਂ ਵਿਚ ਹੀ, ਲਾਵਾਰਿਸ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 6017 ਸੀ ਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਹਰੇਕ ਲਾਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੰਡ ਵਿਚੋਂ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਲਾਸ਼ ਬਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਰਿਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋ ਤੇ ਸ਼ਨਾਖਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣੀਆਂ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੋਟੋਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜਨਤਾ ਵਾਸਤੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਨਜਾਇਜ਼ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਰੱਖੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਤਲ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਮਿਉਂਸਪਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਗ਼ਲਤ ਮਲਤ ਐੱਫ ਆਈ ਆਰ ਤੇ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਕਰਕੇ ਮਾਮਲਾ ਰਫਾ-ਦਫਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਖਾਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਦਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਬਾਕੀ ਲਾਸ਼ਾਂ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲਗਭਗ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਨਹਿਰਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋੜ੍ਹੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ।

ਜਦ ਅਸੀਂ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਗਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਵੱਲੋਂ ਗਾਲੀਆਂ ਤੇ ਸਾੜੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਬਾਲਣ ਤਿੰਨ ਕੁਇੰਟਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਦੋ ਕੁਇੰਟਲ ਪ੍ਰਤੀ ਲਾਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਸਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਬਾਕੀ ਬਾਲਣ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਖਾ ਜਾਂਦੇ। ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਕਸਰ ਅੱਧ-ਸੜੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ, ਉਹ ਨਹਿਰਾਂ ਤੇ ਡਰੇਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਜਾਣਨਾ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਤਿ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ 'ਤੇ ਹੋਏ ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਸਹੀ ਤਸਵੀਰ ਦੇਖ ਸਕੀਏ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਸਕੀਏ। ਵਾਰਿਸਾਂ ਲਈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਸਕਣ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਥਾਣਿਆਂ, ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਇਸ ਭਾਣੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਸਕਣ। ਕਈ ਮਾਪੇ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਜਿਸ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਅਜੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਵਿਚ ਲੋਕ-ਹਿੱਤ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਲੀਲ ਸਾਡੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨੰਬਰ 2 :
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣਗੇ। ਲਾਪਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਿਊਂਦੇ ਜਾਗਦੇ ਮਾਪੇ ਬੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਂ ਨਰਸੰਘਾਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਅਸਲ ਚਿਹਰਾ ਨੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗੀ ਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪੁਲਸ ਅਫ਼ਸਰ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਗੇ।''

ਸ: ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ। ਕੇ. ਪੀ. ਐਸ. ਗਿੱਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨੰਗੇ ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ: ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ। 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ 'ਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਬੀਬੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਵੱਲੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਬਾਰੇ (ਹੈਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ) ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਦਮੀ ਕਮੇਟੀ, ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਅਪੀਲ ਅਤੇ ਇਸ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਦੀ ਇਸ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 1990 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ, 2097 ਵਿਅਕਤੀਆਂ 'ਚੋਂ 984 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ 'ਲਾਵਾਰਿਸ' ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਆਪਣੀ 74 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਾਫੀ ਵੇਰਵੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਭੂਤਰੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਦੀ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕਿੰਨੀ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਕਿ 'ਏਨੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਵਾਰਿਸ ਦੱਸ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਨਸਲਕੁਸੀ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭੈੜਾ ਹੈ, 'ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੋਕਰਾਜੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ।'
ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲਏ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਹੀ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਖਤਿਆਰ ਦੇ ਕੇ, ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਮਸਲੇ ਦੀ ਤੈਅ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਟਕਾ ਕੇ, ਇਹ ਅਧੂਰਾ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਅਧੂਰੇ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਵੀ ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੜਤਾਲ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੋਹਰ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਇਕ ਨਿਰਪੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਿਠਾਏ, ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇ ਅਤੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਸਾੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਲ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਦੁਆਇਆ ਜਾਏ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਟਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਸ: ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਕਿ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਲਈ ਕੌਮੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੀ ਗਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਗੁਣੀ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਕਿ ਹਵਾਈ ਹਾਦਸਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿਚ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਸਲਾ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਮੁਆਵਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪਿਛਲੇ 16 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ 9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਆਜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਤੁਰੰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੌਮੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲੱਗਿਆਂ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚਿਤ ਠਹਿਰਾਅ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪੰਕਤੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸ: ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਸ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਰਹੇ ਹਨ?

ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣਗੇ। ਲਾਪਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਿਊਂਦੇ ਜਾਗਦੇ ਮਾਪੇ ਬੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਂ ਨਰਸੰਘਾਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਅਸਲ ਚਿਹਰਾ ਨੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗੀ ਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪੁਲਸ ਅਫ਼ਸਰ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਗੇ।''
ਸ: ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ। ਕੇ. ਪੀ. ਐਸ. ਗਿੱਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨੰਗੇ ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ: ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ। 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ 'ਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਬੀਬੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਵੱਲੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਬਾਰੇ (ਹੈਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ) ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਦਮੀ ਕਮੇਟੀ, ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਅਪੀਲ ਅਤੇ ਇਸ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਦੀ ਇਸ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 1990 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ, 2097 ਵਿਅਕਤੀਆਂ 'ਚੋਂ 984 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ 'ਲਾਵਾਰਿਸ' ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਆਪਣੀ 74 ਸਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਾਫੀ ਵੇਰਵੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਭੂਤਰੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਦੀ ਇਸ ਪਹਿਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕਿੰਨੀ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਕਿ 'ਏਨੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਵਾਰਿਸ ਦੱਸ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਨਸਲਕੁਸੀ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭੈੜਾ ਹੈ, 'ਅਸੀਂ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੋਕਰਾਜੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ।'
ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਪੜਤਾਲ ਤੋਂ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲਏ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਹੀ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਖਤਿਆਰ ਦੇ ਕੇ, ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਮਸਲੇ ਦੀ ਤੈਅ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕੌਮੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਟਕਾ ਕੇ, ਇਹ ਅਧੂਰਾ ਫੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਜਮਹੂਰੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਅਧੂਰੇ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਵੀ ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੜਤਾਲ ਉੱਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮੋਹਰ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਇਕ ਨਿਰਪੱਖ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਿਠਾਏ, ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਸਮੁੱਚੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇ ਅਤੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਸਾੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਲ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਇਕੱਤਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੁਆਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸਾਂ ਨੂੰ ਢੁਕਵਾਂ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਦੁਆਇਆ ਜਾਏ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਟਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਸ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਡ ਮੰਤਰੀ ਸ: ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਕਿ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇਣ ਲਈ ਕੌਮੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੀ ਗਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਗੁਣੀ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਕਿ ਹਵਾਈ ਹਾਦਸਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿਚ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਸਲਾ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਕਿ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਮੁਆਵਜ਼ੇ 'ਤੇ ਪਿਛਲੇ 16 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ 9 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਿਆਜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਤੁਰੰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੌਮੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਮਾਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲੱਗਿਆਂ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚਿਤ ਠਹਿਰਾਅ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਸ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿਚ ਇਕ ਪੰਕਤੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸ: ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ 25 ਹਜ਼ਾਰ ਕਤਲਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਣਗੇ। ਲਾਪਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਿਊਂਦੇ ਜਾਗਦੇ ਮਾਪੇ ਬੱਚੇ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਅਤੇ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਬੂਤ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਕਿਸ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਸ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਹਾਂ ਨਰਸੰਘਾਰ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਅਸਲ ਚਿਹਰਾ ਨੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੇਗੀ ਤੇ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਪੁਲਸ ਅਫ਼ਸਰ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਗੇ।''
ਸ: ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ। ਕੇ. ਪੀ. ਐਸ. ਗਿੱਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨੰਗੇ ਹੋਣ ਦਾ ਖਦਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ: ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ। 6 ਸਤੰਬਰ 1995 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ 'ਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਬੀਬੀ ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਵੱਲੋਂ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਬਾਰੇ (ਹੈਬੀਅਸ ਕਾਰਪਸ) ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕੁਝ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਪੰਜਾਬ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਦਮੀ ਕਮੇਟੀ, ਬਣਾ ਕੇ ਲਾਵਾਰਿਸ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਇਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਬੀਬੀ ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਖਾਲੜਾ ਦੀ ਅਪੀਲ ਅਤੇ ਇਸ ਪਟੀਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਕ ਥਾਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨਾਲ ਟੀ.ਵੀ. ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ - ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਣੋ ਜੀ !

ਵੈਰੀਆਂ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣੇ ਦੀ - ਢਾਡੀ ਜਥਾ ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ!

ਬਰਸਲਜ਼ 'ਚ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੋਸ ਮਾਰਚ!
* ਯੂਰਪ ਭਰ ਤੋਂ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ * ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਖਤਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਬੈਲਜੀਅਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਰਸਲਜ਼ ਵਿਖੇ ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਮਾਰਚ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਿੱਖ ਬੀਬੀਆਂ !
ਬੱਚੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ। !

ਲੂਵਨ (ਬੈਲਜੀਅਮ). ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ
30 ਮਾਰਚ ૿ ਯੂਰਪ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਰਸਲਜ਼ ਵਿਖੇ ਯੂਰਪ ਭਰ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਭੁਰਾ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਇਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਵਿਚ ਅਣਗਿਣਤ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਆਏ ਭਾਈ ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਫਾਂਸੀਆਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਤਾਂ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਘਰ ਹੋਵੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫਰਾਂਸ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਜਹੱਥਾ ਨੇ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯੂ. ਕੇ. ਤੋਂ ਆਏ ਭਾਈ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚੋਂ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਖਤਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣਗੇ। ਭਾਈ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਾਲੈਂਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਬੈਲਜੀਅਮ ਨੇ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਰਤ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਈ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖਨਿਆਣ ਜਰਮਨ, ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ, ਰਸ਼ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜਰਮਨ, ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ, ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਜੁਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਇਟਲੀ, ਬਲਜੋਤ ਸਿੰਘ, ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ, ਹਰਭੇਜ ਸਿੰਘ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜਰਮਨ, ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਹਾਲੈਂਡ, ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੱਜ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਭਾਈ ਪੈਡਰੋ, ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਚਹੇੜੂ ਯੂ. ਕੇ., ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਫਰਾਂਸ, ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਖਤਮ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਕੇਸਰੀ ਦਸਤਾਰਾਂ, ਪਟਕਾ ਅਤੇ ਚੁੰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿਥੇ ਖਾਲਸਾਈ ਰੰਗ ਵਿਚ ਬਰਸਲਜ਼ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ ਉਥੇ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਬੱਚੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਘਰ ਵਿਖੇ ਵੀ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਬਰਸਲਜ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਸ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 'ਅਜੀਤ' ਦੇ ਜਰਮਨ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ, ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਬੈਲਜੀਅਮ ਸ਼ੇਰੇ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਐਨ. ਆਰ. ਆਈ. ਸਭਾ ਬੈਲਜੀਅਮ, ਗੁਰੂਘਰ ਹੁਪਰਤਿਗਨ ਤੋਂ ਭਾਈ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ, ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਮਿੰਟੂ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਿੱਲੂ, ਭਾਈ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਾਬੀ, ਲੀਜ਼ ਬੈਲਜੀਅਮ ਤੋਂ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ, ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਮੇਜ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਾਲੈਂਡ, ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਸਵਿਸ, ਭਾਈ ਹਰਜਤ ਸਿੰਘ ਹਾਲੈਂਡ, ਚਰਨ ਸਿੰਘ, ਬਿੰਦਾ ਸਿੰਘ, ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਾਬਾ ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁਲਤਾਨੀ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀ, ਭਾਈ ਔਲਖ, ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਭਾਈ ਚੈਨ ਸਿੰਘ, ਬੈਲਜੀਅਮ ਤੋਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਢਕਾਨਸੂ, ਭਾਈ ਭਤੇੜੀ, ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਤੋਂ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਜੱਸੀ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲੀ, ਗੁਰਭੇਜ ਸਿੰਘ, ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ, ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ ਗੁਰਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਅਸਟਰੀਆ ਗਰੀਸ ਤੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈਆਂ। ਅੰਤ ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਭਾਈ ਰਘੁਵੀਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਾੜ ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਸਮੂਹ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।

ਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਲਾਲ !

ਬਾਦਲ ਜੁੰਡਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਨਿਹੱਥੇ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ !
ਬਾਦਲ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਪਰਵਾਰਕ ਕੁਤੇ ਕਸਾਈ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਨੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਖ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇ ਕੌਮ ਕੋਲੋਂ ਖੋਹਿਆ !

ਖਾਲਿਸਤਾਨ :- ਖੂਨੀ ਬਾਦਲ ਦੇ ਰਖੈਲ ਕਾਤਲ ਪੁਲਸ ਅਫਸਰ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਨੇ ਅੰਤ ਆਪਣੇ ਕਸਾਈਪੁਣੇ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਖਿਲਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜਿਸ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਖ ਗਭਰੂ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਪਈ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਵਹਿਸ਼ੀਪੁਣੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇਕ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ।
ਸ਼ਹੀਦੀ ਕਾਫਲਾ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗਾ.....
ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਲਜੀ ਦੇਣ ਲਈ, ਇਸ ਫੋਨ ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ :
91-9878936462

ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਵੀਰ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਅਕਾਲੀ ਹਨ।ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਜਿਕਰ ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖਾਂਗੇ ਪਰ ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੈ,
੧.ਇਸ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ੀ ਹੈ।
੨.ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਪੂਰਾ ਪੱਖਪਾਤੀ ਵੀ ਸੀ, ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਿਕਾ ਨਾਲ ਤਾਂ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭੁੰਨ ਸੁਟਿਆ।
੩. ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਹੀਦ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਏ.ਕੇ.47 ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ।

੪.ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਜਮੀਨ ਵੱਲ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਹਵਾਈ ਬਲਕਿ ਸਿਧੀਆਂ ਹੀ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ, ਕਿਉਂ ਸ਼ਹੀਦ ਵੀਰ ਦੇ ਅਤੇ ਜਖਮੀ ਵੀਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦੇ ਜਿਸ ਹਿੱਸੇ ਉਪਰ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਫ ਨਜਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
੫.ਵੀਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਸਰਦਾਰ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਪੰਧੇਰ( ਮੁਕੇਰੀਆਂ ਰੋਡ) ਜੋ ਕਿ ਜਖਮੀ ਹੈ ਪੰਜ ਭਰਾ ਹਨ , ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਕੁ ਸਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭਰਾ ਛੋਟੇ ਹਨ।
੬.ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਘਰ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਇਕ ਕਮਰੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਹੈ।

੭.ਪੁਲਿਸ ਵਲੋਂ 33 ਦੇ ਕਰੀਬ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਅਫਸਰ ਦੀ ਮਨਜੂਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦੀਆਂ।
੮ ਸਬਾਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਤੀਰਾ ਕੋਈ ਹਾਂ ਪੱਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਥਾਨਿਕ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸਭ ਨੂੰ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਫਿਕਰ ਹੈ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ।

੯.ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਕਾਂਡ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ,ਕਿਉਂ ਕਿ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਫੈਕਟਰ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

੧੦.ਭਾਜਪਾ ਵਰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ।ਕਿਉਂ ਕਿ ਕਲ੍ਹ ਗੋਲੀਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਵਰਕਰ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ।
੧੧.ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਹਿਦੂੰ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਾਇਜ ਹੈ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਪੱਖ ਤੋਂ ਸਾਥ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
੧੨.ਕੁਝ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਕ ਨਾਇਬ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਕਿਸੇ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ।
ਭਾਈ ਸੁਖਪਰੀਤ ਸਿੰਘ ਉਦੋਕੇ

ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣੇ ਵਰਗੇ ਕੁੱਲ ਨੂੰ ਦਾਗ ਨਾ ਲਾਉਂਦੇ ਨੇ ! ਅਣਖੀ ਸਿੰਘ ਸੂਰਮੇ ਮਿੱਤਰੋ ਫਾਂਸੀਆਂ ਹੱਸ ਹੱਸ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ !

ਸਿਰਦਾਰ ਮਾਨ ਵੀ ਕੁਝ ਕਹਿ ਰਹੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਸੁਣੋ !

ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਬਣੇ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ ਸਖਤ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ !

ਜਾਂਬਾਜ਼ ਦਲੇਰ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੁਆਫੀ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਮ ਮੰਗ ਕੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਤੇ ਗੈਰਤ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਰੋਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਅੱਜ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਲਈ ਆਈ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਕਮਲਦੀਪ ਕੌਰ ਦੇ ਹੱਥ ਭੇਜੇ ਤਿੰਨ ਸਫਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਲਿਖਤ ਇਕ ਪੱਤਰ ’ਚ ਉਸ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਮੀ ਫਰਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਭਗੌੜੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਨੇਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰਕੂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਲਈ ਰਹਿਮ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਹੱਥ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਇਹ ਚਿਤਾਵਨੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਲਈ ਝੂਲਦੇ ਕੇਸਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਮਾਣ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਉੱਠੀ ਸਵੈਮਾਣ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਖਾਲਸਾ ਹੁਣ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ 13 ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਆਉਣ ਤੱਕ ਖਾਮੋਸ਼ ਬੈਠੇ, ਆਪਣੇ ਕੌਮੀ ਫਰਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਅਕਾਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਗਾਰਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ’ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਜਾਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾਗੀ ਅਣਖ ਅਤੇ ਗੈਰਤ ਅਤੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਝੂਲੇ ਕੇਸਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਪ ਤਿਣਕੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਡਦਾ ਹੋਇਆ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਰਹਿਮ ਮੰਗਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਕਮਲਦੀਪ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਿਮਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ, ਕੁਝ ਤਾਂ 10 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਮੁੱਚਾ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਜਿਹੜਾ ਕੇਸਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।

ਰਾਜ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਆਵੇਗਾ ਦੋਬਾਰਾ, ਹੌਂਸਲੇ ਬੁਲੰਦ ਰਖਿਓ !

ਯੂਰਪ ਸੰਸਦ ਅੱਗੇ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ 'ਚ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਸੰਗਤਾਂ ਜਾਣਗੀਆਂ

ਬਰੇਸ਼ੀਆ (ਇਟਲੀ)-ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮੁਆਫ਼ੀ ਲਈ ਯੂਰਪ ਭਰ ਦੀਆਂ ਪੰਥਕ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਰੱਸਲਜ (ਬੈਲਜੀਅਮ) ਸਥਿਤ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੰਸਦ ਅੱਗੇ 29 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਰੋਸ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਈ ਹਰਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾਦੂਵਾਲ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅ), ਇਟਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭਾਈ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਸੁਰਤਾਪੁਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਇਟਲੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਤੋਂ 28 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਬੱਸਾਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਰੱਸਾ ਚੁੰਮ ਕੇ ਗਲੇ ਦੇ ਵਿਚ ਪਾਉਣਾ ਮੈਂ,
ਪਿੰਜਰੇ 'ਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਬੋਲਿਆ
ਜਾਮਾ ਹੱਸ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਵਾਲਾ ਪਾਉਣਾ

ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਮਾਰ ਦਵਾਂਗੇ, ਦਿਲੀਏ ਤੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦਵਾਂਗੇ
ਨਕਸ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾੜ ਦਵਾਂਗੇ, ਜੇ ਗਈ ਨਾ ਟਾੱਲੀ
ਤੇਰੇ ਖੂਨ ਦੀ ਹੋਲੀ ਖੇਡਾਂਗੇ, ਤੈਨੂੰ ਫੂਕ ਮਨਾਉਣੀ ਦਿਵਾਲੀ

ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਪੈਗ਼ਾਮ ਕਾਇਰ ਹਿੰਦੂ ਹਾਕਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਅੱਗੇ 23 ਮਾਰਚ ਦੁਪਹਿਰ 12 ਵਜੇ ਪਹੁੰਚੋ !

ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕ-ਪ੍ਰਭਸ਼ਰਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਦੀਰਖ ਵੀਚਾਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ :

ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਪੰਥ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਚੁਣਿਆ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹਿੰਦ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਬੁਰਛਾ-ਗਰਦੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੁਜ਼ਾਹਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਮਹਿਜ਼ ਤਿਲ਼ ਫੁਲ਼ ਮਾਤਰ ਹੈ। ਜੇ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਇਸ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਖੜੋਂਦੇ ਹੋਏ ਭਰਵੇਂ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਤਾਂ ਲੱਖ ਲਾਹਨਤ ਹੈ ਸਾਡੇ ਜਿਉਣ ਤੇ।

ਵਕੀਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਰੁਕਵਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਅਰਜ਼ੀ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦਾਖਲ ਕੀਤੀ

ਜ਼ਿੰਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਾਉਣ ਲਈ ਦਾਖ਼ਲ ਪਟੀਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਸੁਣਵਾਈ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ ਜਸਟਿਸ ਰੰਜਨ ਗੋਗੋਈ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਮਹੇਸ਼ ਗਰੋਵਰ ਦੇ ਬੈਂਚ ਅੱਗੇ ਅੱਜ ਹੋਈ। ਬੈਂਚ ਨੇ ਸੁਣਵਾਈ ਲਈ ਮਾਮਲਾ ਦੂਜੇ ਬੈਂਚ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਸੁਣਵਾਈ 22 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ‘ਲਾਇਰਜ਼ ਫਾਰ ਹਿਊਮਨ ਰਾਈਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ’ ਨੇ ਪਟੀਸ਼ਨ ਦਾਖਲ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 12 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ 5 ਦਸੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਇਸ ਵਿੱਚ ‘ਲੀਵ’ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਨੇ 5 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਟੀਸ਼ਨਰ ਧਿਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਅਪੀਲ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਕੋਲ ਵਿਚਾਰਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ‘ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ। ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਭਲਕੇ ਵੀਰਵਾਰ ਹੋਵੇਗੀ।

ਜ਼ਿੰਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦਾ ਖਾਲਸਾ ਨੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਮ ਸੰਦੇਸ਼

ਮੇਰੀ ਮੋਤ ਤੇ ਨਾ ਰੋਇਓ ! ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਚਾਇਓ !
ਮੇਰੇ ਲਹੂ ਦਾ ਕੇਸਰ ! ਰੇਤੇ 'ਚ ਨਾਂ ਰੁਲਾਇਓ !

ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਨਹੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ....
ਆਖਰ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਉਨਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਲ਼ੀ ਦਰਬਾਰ ਨੂੰ ਇੰਝ ਨੰਗੇ ਧੜ ਲਲਕਾਰ ਸਕਣ !....
-ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਘੁਮਾਣ-

ਕੱਲ ਦੇ ਅਦਾਲਤੀ ਫੈਸਲੇ ਮਗਰੋਂ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਂਣਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।ਕੱਲ ਜਦ ਪਟਿਆਲਾ ਜੇਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆਂ ਕਿ ਉਹ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਆਂਉਦੇ ਬੇਅੰਤੇ ਕੇਸ ਲਈ ,ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ,ਫਾਂਸੀ ਨਹੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਫੈਸਲੇ ...ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਨਾਂ ਦੀ ਦਲ਼ੀਲ ਖਾਰਿਜ ਕਰਦਿਆਂ ੩੧ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਫਾਸੀ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਦੁਹਰਾਈ। ਇੰਝ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਂਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ੩੧ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਹੀ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਬਚਾਅ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਲੌਂ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਖਿਲਾਫ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਈ ਉਦਮ ਨਹੀ ਹੋਇਆਂ।ਧੜੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਦਿਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੀ ਕੋਈ ਰੰਗ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਥਕ ਧਿਰਾਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਤੇ ਦੁਵਿਧਾ ਵਿਚ ਹਨ।ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਹੈ ਕਿ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਇਹ ਪੰਥਕ ਿਧਰਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਂਣਾ ਦੀ ਇੱਛਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਂਣਾ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣ ਤੇ ਕੌੰਮ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਲਈ ਜਾਨ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ??ਫਿਰ ਗੱਲ ਉਠੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਖੁਦ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਨਹੀ ਤੇ ਜੇ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਆਂਪਣੇ ਖੂਨ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਦੇਕੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਰੋਕਣ ਤੁਰ ਪੇ..ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤਾਂ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਣਾ ਵੀ ਦੇ ਆਂਦਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੀਟੰਗ ਵੀ ਬੁਲਾ ਲਈ,ਇਹ ਕੀ ਚੱਕਰ ਹੈ,ਜੇ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਹੋਇਆਂ ਫਿਰ ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਣਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ,ਇਕ ਮੁਲਾਕਤ ਜਥੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਮੀਟੰਗ ਮਗਰੋਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਕਰਨੀ ਪੈਣੀ ਹੈ,ਕੀ ਜੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਣਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਸੀ,ਉਦੋਂ ਨਹੀ ਸੀ ਦੇ ਹੁੰਦਾ!ਦਰਅਸਲ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ..ਹੁਣ ਕੋਈ ਪਾਠ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ,ਕੋਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਦੇ,,ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਬਾਣੀ ਵਿਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਪ ਜਾਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਨਾਲ"ਕੋਈ ਮੁਗਲ ਅੰਨ੍ਹਾ" ਨਹੀ ਸੀ ਹੋਇਆਂ,ਸਿਖੀ ਵਿਚ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਹੈ,ਬਾਣੀ ਤਾਂ ਅਸੀ ਆਪਣੇ ਆਂਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ-ਸਮਝਾਉਣ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸ਼ੁਧੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ,ਪਰ ਕਈ ਸਾਧ ਬਾਬੇ ਕਹਿੰਦੇ ਜੀ ਐਨੇ ਪਾਠ ਕਰੋ,ਕੀ ਇਨਾਂ ਪਾਠਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਛੁੱਟ ਜਾਣਾ ਹੈ?

ਸਥਿਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਪਾਸੇ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਂਣਾ ਨੈ ਜਿਸ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਹੱਕ ਸੱਚ ਦੀ ੱਗਲ ਕਰਦਿਆਂ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ ਉਹਦੀਆਂ ਸਿਫਤਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਰ ਸਿੱਖ ਇਹ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਫਾਸੀ ਹੋਣੀ ਨਹੀ ਚਾਹੀਦੀ।ਫਾਂਸੀ ਤੋਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸ ਹਕੂਮਤ ਅੱਗੇ ਲਿਲਕੜੀਆਂ ਕੱਢਕੇ ਹੀ ਬਚਾਇਆਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਤੇ ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਕੋਈ ਇਨਸਾਫ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ।ਪ੍ਰ ਭੁਲਰ ਦਾ ਮਾਲਾ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ,ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਨੇ ਦਿਲ਼ੀ ਦਰਬਾਰ ਮੂਹਰੇ ਲਿਲਕੜੀਆਂ ਕੱਢੀਆਂ ਕਿ ਰਿਹਾਈ ਕਰੋ ਪਰ ਨਾ ਇਹ ਦੋਹਾਈ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੁਣੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਰਿਹਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।ਦਿਲੀ ਦਰਬਾਰ ਹੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਹੀ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਕੌਮਖਾਲਿਸਤਾਨ ਮੰਗਦੀ ਹੈ,ਆਹੀ ਨੇ ਉਹ ਖਾੜਕੂ ਜਿਹੜੇ ਦਿਲੀ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲੈਣ ਨਿਤਰੇ ਸੀ??ਭੁਲਰ ਸਾਹਿਬ ਗੱਲ ਤਾਂ ਲਾਂਭੇ ਰਹੀ ਅਗਲਿਆਂ ਨੇ ਭਾਈ ਹਵਾਰੇ ਦੀ ਉਮਰ ਕੈਦ ਖਿਲਾਫ ਵੀ ਅਦਾਲਤੀ ਚਾਰਾਜੋਈ ਤੇਜ ਕਰ ਦਿਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਫਾਸੀ ਬਹਾਲ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ। ਦਰਅਸਲ ਦਿਲੀ ਵਾਲੇ ਹਰ ਜੁਝਾਰੂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਕੇ ਪੂਰੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਝੁਕਾਂਉਦੇ ਨੇ ਕਿ ਜੈ ਇਸ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਾਨ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਫਿਰ ਕਰੋ ਮਿੰਨਤਾਂ,ਕੌੰਮ ਲਈ ਮਰਨ-ਮਾਰਨ ਨਿਕਲੇ ਜੁਝਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ੍ਹੈ ਕਿ ਫਾਂਸੀ ਨਾਲ ਜਾਨ ਗਈ ਕਿਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਮਿਲੀ? ਪਰ ਜਿਸ ਯੋਧੇ ਨੂੰ ਖਾੜਕੂ ਬਣਨ ਮੌਕੇ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਡੁਕਰ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ ਉਸਨੂੰ ਸਾਡੇ ਮਹੌਲ ਵਿਚੋਂ ਜੁਝਾਰੂ ਨੂੰ ਜੀਣ ਦੀ ਭੂਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ..ਫਿਰ ਅਸੀ ,ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕੌਮ ਨੂੰ ਵਾਕਿਆਂ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਮੂਹਰੇ ਨਾ ਖੁਦ ਝੁਕਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੈ ਨਾ ਕੌਮ ਨੂੰ ਇਸ ਜਲਲਤ ਵਿਚ ਧੱਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਖੁਦ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰੋ.ਭੁਲਰ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਉਨਾਂ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਲਿਖੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣੇ ਨੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਸਮਜਕੇ ਲਲਕਾਰਿਆਂ ਹੈ,ਜੋ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੋੜ ਹੈ,ਉਹ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਨਦਾਰ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਜੋ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਆਂਪਣੀ ਕੀਤੀ-ਕਹੀ ਤੋਂ ਪਲਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ..ਪਰ ਲੋਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਬਾਦਲਕਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇ ਦੀ ਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਅਕਾਲਤ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਹੋਰ ਹਰ ਸਿਖ ਸੰਸਥਾਂ ਦਾ ਭਾਰਤੀਕਰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿਚ ਅੱਜ ਕੋਈ ਬਲ ਨਹੀ ਰਿਹਾ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀ ਮਨਭਾਂਉਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ।ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀ ਬੇਮੁਹਾਰਾ ਜੋਸ਼ ਆਪੋਧਾਪ ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਈਏ ਜੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਾਡੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਜੋਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨਾਂ ਦੀ ਫਾਸ਼ੀ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀ ਹੋਣਾ,,ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਦਬਕਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀ ਢਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਭੜਕੇ ਹੋਏ ਜ਼ਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਹੀ ਹੈ।ਅਸਲ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਨਹੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਉਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ//ਗੱਲ ਫਿਰ ਉਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਮੂਹਰੇ ਝੂਕਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਨ ਦੀ ਭੀਖ ਮੰਗਣੀ ਪੈਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿਆਂਰ ਨਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।ਦੂਜਾ ਤਰੀਕਾ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਚ ਉਹ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੌਮ ਦੀ ਆਂਜ਼ਾਦੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਵੇ,ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਕਿ ਅੱਜ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਹੀ ਦਿਸਦਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਆਸ ਕਰੀਏ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਫਰੰਟ ਤੇ ਅਗਵਾਈ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਆਂਪਣੇ ਕੌਮੀ ਫਰਜ਼ ਪਛਾਣੋ ।

ਪਟਿਆਲਾ ਜੇਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣੋ ਕੋਰਾ ਇਨਕਾਰ

ਖਾਲਿਸਤਾਨ-ਪਟਿਆਲਾ
ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਨੇ ਜਲਾਦ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ’ਚ ਬੱਬਰ ਖਾਲਸਾ ਦੇ ਕਾਰਕੁਨ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ’ਤੇ ਲਟਕਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਰਾਜਨ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਾਂਤ ਅੱਗੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤੇ ਫਾਹੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਜੇਲ੍ਹ ਨਿਯਮਾਂਵਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਫਾਹੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ ’ਚ ਇਹ ਕੰਮ ਜੇਲ੍ਹ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਨੇ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਪੂਰ ਭਾਵੇਂ ਟਿੱਪਣੀ ਜਾਨਣ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਰੋਪੀ ਨਹੀਂ ਸਹੇੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਅੱਜ ਪਟਿਆਲਾ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਾਰੰਟ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ।

ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਵਸੀਹਤ ਦਾ ਅਕਾਲ ਤਖਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਮਾਰਚ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਿਪੋਰਟ

ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਇਸ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿਚੋ |
ਇੱਕ ਵਖਰੀ ਹੀ ਚਮਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿਤੀ ...

ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਇਸ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿਚੋ |
ਇੱਕ ਵਖਰੀ ਹੀ ਚਮਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿਤੀ ...
ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ |
ਇੱਕ ਇਲਾਹੀ ਜੋਤ ਦਿਖਾਈ ਦੀਤੀ...
ਜਿਸ ਘਰ ਦੀ ਅਸੀਂ ਹਾਂ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੇ ,
ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਸਾਨੂੰ ਆਸ ਦਿਖਾਈ ਦੀਤੀ....
ਕੀ ਹੋਇਆ ਫਾਂਸੀਆਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦੀਆਂ ,
ਇਹਨਾ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾ ਅਸੀਂ ਹਿਸਾਬ ਰਖਦੇ ...
ਦਿਖਾ ਦਿਆਗੇ , ਜਾਲਮ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ
ਜਿਹੜੇ ਇਹਨਾ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਰਖਦੇ ....
ਕਿਹੜੇ -ਕਿਹੜੇ ਨੇ ਦੋਸ਼ੀ ਸਾਡੀ ਕੋਮ ਦੇ ,
ਅਸੀਂ ਉਹਨਾ ਦਾ ਹਾਂ ਹਿਸਾਬ ਰਖਦੇ
ਅਸੀਂ ਨਮਸਤਕ ਹਾਂ ਉਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਅਗੇ ,
ਜਿਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਿਰਦਾਰ ਦਿਤਾ ......
ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੈ ਉਹਨਾ ਸਿੰਘਾ - ਸਿੰਘਣੀਆ ਅਗੇ ,
ਜਿਨਾ ਅਪਨਾ ਆਪਾ ਕੌਂਮ ਤੋਂ ਵਾਰ ਦਿਤਾ ,
ਪ੍ਰਣਾਮ ਹੈ ਉਹਨਾ ਸਿੰਘਾ - ਸਿੰਘਣੀਆ ਅਗੇ ,
ਜਿਨਾ ਅਪਨਾ ਆਪਾ ਕੌਂਮ ਤੋਂ ਵਾਰ ਦਿਤਾ ..

ਤਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ

ਫਾਂਸੀ ਮੈਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾਵਾਂ -- ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ
ਸੰਗੀਤਕ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਜਾਗੋ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾ ਦੀ ਜਬਾਨੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ

ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ --- ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਨਾਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹਕੂਮਤ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ
--ਪ੍ਰਭਸ਼ਰਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਲੰਡਨ---

ਅੱਜ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਪੰਥ ਦੇ ਦੋ ਸਿਰਲੱਥ ਜੋਧਿਆਂ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਕੀ ਸਿੰਘਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਨਸੀਬ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰੋਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਐਲਾਨ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁੱਝ ਹੈ।
ਇਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਹਾਕਮਾਂ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਬਿਆਨ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਢਾਂਚਾ ਇਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਇਕੋ ਇਕ ਚੋਣ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲ ਕੇ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਜਿਉਣ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਹਰਗਿਜ਼ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਹਮਾਕਤ ਕਰਨ ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਬੁਰਛਿਆਂ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਘਾਣ ਕਰਵਾਉਣਾ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਵਾਜਬ ਹੱਕ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਧੀਆਂ-ਭੈਣਾਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਜਾਬਰ ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਕੋਲ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਢਾਂਚਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਵੱਖਰੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਭਾਰਤੀ ਢਾਂਚੇ ਅੰਦਰ ਜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਜਿਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਣਖ, ਇੱਜ਼ਤ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਰਾਲੇਪਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਦੇ ਖਿਆਲ ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਵਿਸਾਰ ਕੇ ਹੀ ਜਿਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਅਜਿਹਾ ਨਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਹਕੂਮਤ ਕੋਲ ਇਹ ਹੱਕ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਸੰਵਿਧਾਨਕ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੀਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਦੇਣ।
ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜਿਹੇ ਬਿਆਨ ਦਾ ਜ਼ਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣਾ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਜਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ। ਕੁਦਰਤੀ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਅਸਲ ਮਸਲਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਮਸਲਾ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਤ ਹੀ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬਾਹਮਣਾਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਸਿੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਕੌਮ ਬਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਅੱਜ ਡੇਢ ਸਦੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਆ ਪਏ। 1849 ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਬਜ਼ਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਭ ਕੁੱਝ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਸਫਰ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਮੋੜ ਆਇਆ, ਉਸੇ ਸਦਕਾ ਸਿੱਖ ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਸੇ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਦਰਪੇਸ਼ ਹਨ।
ਸਿੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਇਹ ਮੋੜ ਕੀ ਸੀ?
ਇਹ ਮੋੜ ਸੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਇਕ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਹੈ। ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਹੁਣ ਬੱਸ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸਥਾਪਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਨਮਾਣਯੋਗ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਜਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਜਿਉਣਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਨਿਆਰੀ ਹਸਤੀ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਤਾਂ ਕਰਨਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਕੇ। ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸੰਘਰਸ਼।
ਇਹ ਬੋਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਵਕਤ ਦੀਆਂ ਜੁਗ-ਗਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਗੁਆ ਲਏ ਸਨ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ਣ ਤੁਰੇ ਕੁੱਝ ਅਣਥੱਕ ਰਾਹੀਆਂ ਦਾ ਸਫਰ ਸੀ। ਰਾਹੀ, ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਦੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ, ਪਰ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਲੋਅ ਬਾਹਰਲੇ ਪ੍ਰਛਾਵਿਆਂ ਵਿਚ ਘਿਰ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ‘ਚੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮੱਧਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਨਜ਼ਰ ਉਹਨਾਂ ਪੈੜਾਂ ਤੇ ਪਏ ਧੂੜ ਦੇ ਕਿਣਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਟਕ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਨਜ਼ਰ, ਜਿਸਦੀ ਲੋਚਾ ਪੂਰੀ ਸੀ ਪਰ ਜਿਸਦੀ ਅਰਦਾਸ ਵਿਚ ਤੇਗ ਦਾ ਜਲਾਲ ਓਨਾਂ ਪ੍ਰਚੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਪੰਥ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਰਿਆ ਤਾਂ ਪੰਥ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਕੁੱਝ ਜੈਕਾਰੇ ਗੂੰਜੇ ਜ਼ਰੂਰ। ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਵੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਪੰਥ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸੁਰ 1849 ਦੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਧਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪੰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੋਲ ਗੁਆ ਲਏ ਸਨ। 1925 ਤੱਕ ਪੰਥ ਇਹਨਾਂ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਲੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਇਸੇ ਭਾਲ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਹਨੇਰਾ ਢੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪੰਥ ਕਿਤੇ ਖੂੰਜੇ ਲੱਗ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ 1966 ਤੱਕ ਹਨੇਰਾ ਢੋਂਦਾ ਰਿਹਾ।
’66 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਕੇ ਚੋਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਗਏ।
’92 ਤੱਕ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਚੋਰੀਆਂ-ਯਾਰੀਆਂ ਹੰਢਾਈਆਂ ਤੇ 92 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਰਮ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਲਿਆ।
ਜੰਝੂ ਪਾ ਕੇ ਚੋਰ ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਚੋਰ ਬਣ ਗਏ।
ਪਰ ਪੰਥ ਅਜੇ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਕਾਲੀਆਂ-ਬੋਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪੰਥ ਅਜੇ ਜਿਉਂਦਾ ਸੀ।
ਪੰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਗੁਆਚ ਜਾਣ ਦਾ ਹੇਰਵਾ ਸੀ।
ਪੰਥ ਗੁਰੁ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਵੇ ਹੋਣ ਦਾ ਹਿਜਰ ਹੰਢਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਿਜਰ ਤੇ ਵਸਲ ਸਦਾ ਹੀ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਵਗਦੇ ਹਨ। ਵਿਜੋਗ ਦੀ ਤੀਖਣਤਾ ਹੀ ਸੰਜੋਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਥ ਦੀ ਵਿਜੋਗੀ ਸੁਰਤਿ ਆਪਣੇ ਵਿਸਰੇ ਪੈਂਡਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਜਿਉਂ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸੰਤ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਰਪਾਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਤਾਜ਼ਾ ਕੀਤਾ। ਸੰਤਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਵਖਿਆਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਮਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰੂਹਾਨੀਅਤ ਵਿਚ ਕਿਰਪਾਨ ਵਾਲਾ ਸੁੱਚਾਪਣ ਤੇ ਤਪ-ਤੇਜ ਮੁੜ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।
ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਾਂ ਦੇ ਜਲਾਲ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਤੋਰਿਆ।
ਪੰਥ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਕਹਿਰਵਾਨ ਗਤੀ ਲਿਆਂਦੀ ਤੇ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਾਰਨ ਸਦਕਾ ਸਿੱਖ ਨਿਥਾਵੇਂ ਹੋਏ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੇ ਅੰਗੜਾਈ ਲਈ, ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਪਲਟਾ ਖਾਧਾ, ਪੰਥ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੰਥ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੁ ਦੀ ਓਟ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਸਜਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਸਿੰਘ ਕੱਟ ਕੱਟ ਕੇ ਮਰਦੇ ਰਹੇ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਸਿੰਜ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਉੱਜੜ ਗਏ, ਪਰ ਸੁਪਨੇ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਏ। ਘਰ ਉੱਜੜਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਆਬਾਦ ਹੋਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਘਾਟੇ ਵਾਲਾ ਸੌਦਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਅਜਿਹੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਿਚ ਜਿਉਣ ਲਈ ਸਰਬੰਸਦਾਨੀ ਗੁਰੁ ਦੀ ਹਸਤੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਵਿਚ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ ਜਿਉਂ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਕੌਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸੀ ਤੇ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪੰਥ ਨੂੰ ਨਸੀਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੰਥ ਨੇ ਇਕ ਖਿਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦੀ ਘੜੀ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਵਿਚ ਜਿਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬਖਸਿ਼ਆ। ਇਸ ਖਿਣ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਹੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਜਤਾਉਣ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਿਆ। ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਅਮਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ ਖਿਣ ਤੇ ਇਸਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਤਸੱਵਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਕੌਮ ਦਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਮਲ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਹੀ ਇਸਦੇ ਗੁਆਚੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਲੱਭ ਜਾਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਭਾਵ ਫਲਸਫੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੀਆਂ ਸੀਮਤਾਈਆਂ ਵਿਚ ਪਲਣ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਦਾ ਹਉਂ ਦੀ ਵਲਗਣ ‘ਚੋਂ ਨਾ ਨਿੱਕਲ ਸਕਣ ਦਾ ਨਿਤਾਣਾਪਣ ਆਦਿਕ ਇਨਸਾਨੀ ਅੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਪਛਾਨਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦੇ। ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਉਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਆਪਣਾ ਜਹਾਨ ਸਾਜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਜਹਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਜੋ਼ਰ ਵਾਂਗ ਦਨਦਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਰੋੜ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦਾ ਰਾਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਸ ਜਹਾਨ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਹਾਅ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਉਸੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ੇ ‘ਚ ਡੱਕੇ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ‘ਚ ਬਹਿਕੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਨਸ਼ਾ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰੇ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਹਵਾੜ੍ਹ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਦਿਨ ਖਰਾਬ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਵੇਖੇ।
ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ 1849 ਤੋਂ 1978 ਤੱਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦੇ ਰਾਹ ਚੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੈਰ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਾਰਾ ਅਰਸਾ ਮਿੱਟੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਖਿਸਕਦੀ ਹੀ ਤੁਰੀ ਗਈ। 1978 ਵਿਚ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਬੇਅਣਖੇ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਮਲ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨਣ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਿੱਖੀ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿਚ ਸੁਰਜੀਤ ਹੋ ਗਈ।
ਬਾਣੀ ਤੇ ਬਾਣਾ ‘ਕੱਠੇ ਉਜਾਗਰ ਹੋਏ। ਬਾਣੀ ਤੇ ਬਾਣੇ ਲਈ ਇਕ ਚਾਅ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਮਰ ਮਿਟਣ ਦੇ ਚਾਅ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਚਾਅ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੇ ਕੁੱਝ ਅਟੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਹਸਤੀ ਹੈ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਾਂ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਢਾਂਚਾ ਨਹੀਂ। ਯੂਰਪੀ ਮਨ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਢਾਂਚਾ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ। ਖੰਡੇ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਖਾਲਸਾ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕੀਤਾ, ਖਾਲਸੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਘੜੀ ਨੂੰ ਮਾਣਦਿਆਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੁਝ ਅਮਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਅਮਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫਲਸਫੇ ਦੀ ਫੈਲਾਈ ਹਨੇਰਗਰਦੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇਹ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਮਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿਚ ਵਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਪਿਛਾਂਹ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਲਸਫੇ ਦੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਢਾਂਚੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀਆਂ ਹਉਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਛੋਟੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਸਾਰਥਕਤਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਤਣਾਅ ਅਰਥਹੀਣ ਹੋਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮੈਂ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸੁਰਤਿ ਦਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਰਗੇ ਦਮਨਕਾਰੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਚੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ, ਸਿੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਚੱਲੀ ਕਿਸੇ ਬੌਧਿਕ ਜਾਂ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਲਹਿਰ ਸਦਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਲਹਿਰ ਚੱਲੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬੱਸ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਦੀ ਘੜੀ ਨੂੰ ਮਾਣਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਦਾ ਮਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵੇਖੀ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤਲਾਸ਼ ਲਈ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਢਾਂਚੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
ਮੁੱਕਦੀ ਗੱਲ, ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇਕ ਕਰਵਟ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਦੌਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨਸ਼ਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਜਮੂਦ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ। ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਇਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਵਿਚਲੀ ਨਗਾਰੇ ਵਾਲੀ ਧਮਕ ਨੇ ਡੇਢ ਦਹਾਕਾ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸੁੰਮਾਂ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤਾਤਮਕ ਥੱਰਥਰਾਹਟ ਲਿਆਂਦੀ।
ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ ਜਦ ਜਬਰ ਦੀ ਅੱਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅੰਦਰਲੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਰੁਝਾਨਾਂ ਕਾਰਨ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਨਿਰੰਤਰ ਝੜੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤੇ ਵਰਗੇ ਭਾੜੇ ਦੇ ਟੱਟੂਆਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਫਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦਾ ਮੁਥਾਜ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਟੁਕੜਬੋਚ ਨੇ ਉਦੋਂ ਇਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੀ ਕਾਇਮੀ ਲਈ ਜੂਝਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਬਾਕੀ ਬਚਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸੁਨਿਹਰੀ ਇਬਾਰਤ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹਿੰਦੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਦਾ ਗੀਤ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਜਗ੍ਹਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
ਬੇਅੰਤੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਪਿਛੇ ਲੁਕੀ ਕਾਇਰਤਾ ਨੂੰ ਢੋਲ ਢਮੱਕੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬਲ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਥਾਪੜੇ ‘ਚ ਬਿੱਫਰਿਆ ਬੇਅੰਤਾ ਕੰਨ ਹੀ ਝਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੇਅੰਤੇ ਦਾ ਸੋਧਿਆ ਜਾਣਾ ਸਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ‘ਚੋਂ ਹੀ ਇਕ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਇਕ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਝੂਠ ਇਉਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਦਾਅਵੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੁਨਿਆਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚਲੇ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਫੈਸਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਤਾਕਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਸਲਤਨਤਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਬਿਨਸਨਹਾਰ ਹਨ।

ਤਾਕਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਬਖਸਿ਼ਸ਼ ਵਿਚ ਬਲ-ਬਲ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਖਾਲਸੇ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਪੰਜਾਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ‘ਚੋਂ ਨਿੱਤ ਨਵੇਲੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਕਿਰਪਾਨ ਭਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬੇਅੰਤੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਅਜਿੱਤ ਹੋਣਾ ਇਕ ਭਰਮ ਸੀ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾਨ ਨੇ ਇਸ ਭਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਭਾਈ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸ਼ਾਨਮੱਤੇ ਇਕ ਕਦਮ ਸਾਹਮਣੇ ਲੰਮੇਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਬੇਅਰਥ ਹੈ।
ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤਾਰਾ ਨੇ ਵਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੌਤ ਦੇ ਸੌਦਾਗਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਹਿਰ ਵਰਤਾਉਣ ਦੇ ਗਰੂਰ ਵਿਚ ਨਾ ਜਿਉਣ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜਲਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਸਦਾ ਬੇਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਣਗੇ।
ਇਕ ਪੜਾਅ ਤੇ ਭਾਈ ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦਾ ਤੇ ਭਾਈ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖਾ ਵਰਗੇ ਸਿੰਘ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਹ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਪੁਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਗਲੇ ਮੋੜ ਤੇ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਜਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤਾਰਾ ਵਰਗੇ ਜੋਧੇ ਉਹੋ ਕੇਸਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ।

ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚੁੱਪ, ਸਮਰਪਣ ਤੇ ਸਬਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਮੌਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਦਕ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹਾਂ ਤੇ ਰਹਾਂਗਾ। ਇਹ ਉਹ ਮੈਂ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗੁਰੁ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਵਿਚ ਕਾਇਨਾਤ ਨੂੰ ਆਪਾ ਬਣਾਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਇਕ ਆਜ਼ਾਦ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਕਦੇ ਨਾ ਰੁੱਕਦੇ ਕਦਮ ਹਨ। ਇਕ ਸੂਰਮਾ, ਜੋ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨਿਗੂਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਦਮ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਹਰ ਅੜਚਣ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਸਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਨਸੀਬ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਸਿੰਘ ਸਿਦਕ ਦੀਆਂ ਉਹ ਗਾਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਵਕਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੌਰ ਵਿਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਰਤੀ ਹਕੂਮਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਘੋੜਾ ਜਦੋਂ ਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਸਲ ਦੌੜ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਢੇਰੀ ਹੋ ਵਕਤ ਦੀਆਂ ਧੂੜਾਂ ‘ਚ ਰੁਲ-ਖੁਲ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਊਏ ਦੇ ਇਉਂ ਖਿੰਡ-ਪੁੰਡ ਜਾਣ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਮਤਲਬ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵਾਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਰਵਟਾਂ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਰਵਟਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹਿਸਾਬ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਕੇਂਦਰ, ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਅੰਦਰਲੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਤੋਂ ਬਚ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬਣਾਇਆ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਮਸਨੂਈ ਢਾਂਚਾ, ਐਨਾ ਮਸਨੂਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਅੰਤ ਐਨਾ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨਾਂ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਤਖਤੇ ਤੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਜੁਆਬ ਵਿਚ ਅਗਲਾ ਬਿਆਨ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖ ਜਾਰੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਬਾਹਮਣ ਉਡੀਕ ਕਰਨ, ਤੇ ਤਕੜੇ ਹੋਕੇ ਰਹਿਣ। ਮਿਲਾਂਗੇ ਕਰਾਰੇ ਹੱਥੀਂ।

ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਬਾਰੇ ਰੈਪ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਜਾਗੋ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਸੁਣੋ !

ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ਹਾਦਤ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ, ਫਿਕਰਮੰਦ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉਸਦੀ ਜੁਰਅੱਤ ਨੂੰ ਸਜਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਟਿਪਣੀਆਂ !

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਕਦੀਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰ, ਫਿਕਰਮੰਦ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਸਰਬ-ਸਹਿਮਤੀ ਹੈ ਕਿ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪੰਨਾ ਬਣੇਗੀ। ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਇਸ ਨਿਵੇਕਲੇ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਸਹਿਮਤ ਹਨ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਘਰ ਗਈ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਇਸ ਕੁਰਬਾਨੀ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਦੀ ਤਰੀਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕੇਵਲ 'ਬੇਚੈਨ' ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗੀ ਜਦ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸਿੱਖ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਸੱਜਰੀ ਸਵੇਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕੇਗੀ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇਗੀ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਚੰਗਿਆਈ ਜਾਂ ਬੁਰਿਆਈ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਨਾਲ ਪਰਖੇ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਖਿਆਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਰਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਚਨਬੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੁਕਤੇ ਉਤੇ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਉਤੇ ਪੂਰੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਤੇ ਸਿਦਕਦਿਲੀ ਨਾਲ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਕੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸੰਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਵੱਧਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ ਕਾਰਣ ਵਰਤਮਾਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਨਾ ਵੀ ਬੋਲਣ ਤਾਂ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਇਹ ਸ਼ਹਾਦਤ ਹਿਲਾਉਣ ਤੇ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਬਾਰੇ ਰਾਵਾਂ ਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ,
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਉੱਘੇ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ: ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਉੱਘੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਵਾਇਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਡਾ: ਜੇ. ਐਸ. ਗਰੇਵਾਲ, ਡਾ: ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ: ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ: ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਹੀ ਵਰਤਮਾਨ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ: ਸਰਬਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉੱਘੇ ਕਾਨੂੰਨਦਾਨ ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਸ: ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ, ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸੀਮਾ ਵਿਨਾਇਕ, ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਿਜ ਫਾਰ ਵੁਮਿਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਡਾ: ਗੀਤਾ , ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਸ: ਬਾਵਾ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰੀਲੀਜਸ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ: ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ, ਜੁਝਾਰੂ ਲਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਹਮਦਰਦ, ਉੱਘੇ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕ, ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਕੇ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀਆਂ ਤਿੰਨ ਚਰਚਿਤ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸ: ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ, ਉੱਘੇ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕ ਡਾ: ਗੁਰਤਰਨ ਸਿੰਘ, ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸ: ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬੜਾਂ, ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਰਾਗ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਤੇ ਮਹੀਣ ਜਜ਼ਬਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਤੇ ਦੂਰ-ਅੰਦੇਸ਼ ਚਿੰਤਕ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।

ਸ਼ਾਇਦ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਤਸੱਲੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਨਿਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਬਹੁਤੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਤੀ ਰਸਮੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੇ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ।
ਡਾ: ਜੇ.ਐਸ.ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਰੋਸ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰੋਸ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਹਿਮਾਇਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿੱਣਤੀ ਬਹੁਤੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਬਹੁਤੇ ਸਮਰਥਕ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸੰਪੂਰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਚੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਤੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੇ ਰਵੱਈਆ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਗਾ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਡਾ: ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਿਸੇ ਪੱਕੇ ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕ ਨੇ ਇਹ ਦਿਲਚਸਪ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਸਿੱਖ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਸਧਾਰਣ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੁਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਫਿਲਹਾਲ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਘੱਟ-ਗਿੱਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਣਦਾ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।

ਉੱਘੇ ਸਿੱਖ ਚਿੰਤਕ ਸ: ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਿਰਸੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੱਖਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਿੱਖ ਲਈ ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ ਕਰਮ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਸੰਦਰਭ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਕੋਈ ਸ਼ਹਾਦਤ ਆਪਣੀ ਨਿਰਾਲੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਸਿਰਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਉਹਨਾਂ ਰਾਜਸੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਰੂਲ ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਮੌਲਿਕ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਢਾਲਣ ਦੀ ਮੱਧਯੁੱਗੀ ਜਬਰ ਤੇ ਕਲਯੁੱਗੀ ਸਾਜ਼ਿਸਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ੰਗ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਫਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਮਲ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਲਈ ਇੱਕ ਚਮਕਦੀ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਬੇਵਫ਼ਾ ਤੇ ਬੇਰਹਿਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਵਿਰੁੱਧ ਸਦੀਵੀ ਰੋਸ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਬਲਦਾ ਰੱਖੇਗਾ। ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਸ਼ਮਾਂ ਹੈ। ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸਗੋਂ ਪੰਥ ਦੀ ਨਿਆਰੀ ਹੋਂਦ ਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨਿਆਰੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਸਦਾ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਬਾਰੇ ਖਾਲਸਾਈ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹੀ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਜਾਗਦੀ ਜ਼ਮੀਰ ਬਾਰੇ ਹਰ ਸਿੱਖ ਦਾ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੁਣ ਜ਼ਾਤੀ ਲਗਾਅ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਭਨਾ ਨੂੰ 'ਆਪਣਾ' ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੁਸੀਨ ਸਿੱਖ ਯਾਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦੇਵੇਗੀ ਤੇ ਇੰੰਝ ਸਿੱਖ ਦੀ ਇਨਸਾਫ ਲੈਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨੂੰ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਬਣੇਗੀ। ਉੱਘੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਹਿਬੂਬ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਗੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਫਰੋਲਣ ਵਾਲੇ ਚਿੰਤਕ ਡਾ: ਗੁਰਤਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸਿਖਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੀੜੀਆਂ ਜਕੜਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪਰਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਧਾਰਣ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਪੂਰੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਮੌਤ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਾਂਤੇ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਚਨਾ ''ਡਿਵਾਇਨ ਕਾਮੇਡੀ'' ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੇਨੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨੂਰ ਦਾ ਤੋਹਫਾ ਸ਼ਹਾਦਤ ਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮੌਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖਿੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਨਿੱਜੀ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੱਤਾ ਨਾਲ ਵਫਾਦਾਰੀ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਰੀ ਕੌਮ ਨੂੰ ਧੜਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਠ ਕੇ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਾਦਤ ਵਿਸ਼ਵ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨੂਰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਖੀ ਡਾ: ਸਰਬਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ''ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ'' ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚੀਗੁਵੇਰਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਕੁੜੀ ਲਿੰਡਾ ਮਾਰਗੈਟ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਥਿਆਲੋਜੀ ਉਤੇ ਗੰਭੀਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਥਿਆਲੋਜੀ ਉਤੇ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਵਾਇਤੀ ਥਿਆਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸਾਬਕਾ ਐਡਵੋਕੇਟ ਜਨਰਲ ਸ: ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜੇ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਫਾਂਸੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸ਼ਹਾਦਤ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬੀ ਸੈਂਡ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਸਮਝੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸਿਧਾਂਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਤੇ ਸੁਹਿਰਦਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੰਨਗੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਅਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸਿਖਰ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ''ਡਾਈਸੈਂਟ'' ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਮਝੀ ਜਾਏਗੀ।
ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਗੁਪਤ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਉਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਉਸ ਰੁਝਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਦਵਾਨ ਆਊਟ-ਸਾਈਡਰ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੋਲਿਨ ਵਿਲਸਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਊਟ-ਸਾਈਡਰ ਸਦਾ ਹੀ ਬਾਗੀ ਸੁਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਕਤ ਦੇ ਨਿਜ਼ਮ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੋਣ ਦੀ ਜੁਅਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਡਾ: ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦਲੇ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪਿਛੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਉਤੇ ਬਦਲੇ ਵਜੋਂ ਹਮਲੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਅਪੀਲ ਤੇ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਮੂਲੋਂ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੋਗੇ? ਡਾ: ਕਪੂਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਮੇਂ ਵੀ ਉਹ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਸ ਕਦਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਐਲਾਨੀਆਂ ਆਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਦਾਰਥਵਾਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਿੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਬੇਇਨਾਸਫੀ ਦੀ ਰੱਟ ਵੀ ਲਾਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਰਾਜ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਮੌਜਾਂ ਵੀ ਮਾਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਇਸ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗਾ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਦੂਰ-ਰਸ ਸਿੱਟੇ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਕਲਣਗੇ।
ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਵੇਦਨਾ ਤੇ ਗਹਿਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਪਰ ਮੈਂ ਇਨਸਾਫ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਹਨਾਂ ਸਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਵੇਦਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ:
ਸੁਣ, ਹੇ ਝਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਤੂੰ ਡੁੱਬ ਗਏ ਨਾ ਜਾਣੀ।
ਤੇਰੀ ਪਾਣੀਆਂ ਉਤੇ ਤਰਣੀ, ਸਾਡੀ ਦਰਦ ਕਹਾਣੀ।

ਸ: ਬਾਵਾ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਇਕ ਸੂਰਬੀਰ ਯੋਧਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਿਸਟਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪਾਤਰ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਸ ਤੇ ''ਥਰਿਲ'' ਦੇ ਤੱਥ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪਦਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ ਪਰ ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਕ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਭੀਖ ਨਹੀਂ ਮੰਗੀ। ਇਹ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਹਾਲ ਮੈ ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਿਕ ਦਰਦ ਦਾ ਥਾਹ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਿਸ ਚੋਟੀ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਤਾਂ ''ਸੁਖਬੀਰ ਦਾ ਖਾਲਸਾ'' ਹੀ ਚਲੇਗਾ ਪਰ ਉਹ ਵਕਤ ਵੀ ਆਏਗਾ ਜਦੋਂ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬੀਜ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁੰਗਰੇਗਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਬੀਜ਼ ਪੁੰਗਰਣ ਦੀ ਅਵੱਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਇਸੇ ਸਥਿਤੀ ਉਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਹਿਬੂਬ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ: ਰਹਿਣ ਸ਼ਹੀਦ ਇਕੱਲੜੇ ਸੁੰਨੇ ਲੱਖ ਵਰ੍ਹੇ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੈਂਡੇ ਕੌਮ ਨਾ ਜਦ ਤੱਕ ਸਫਰ ਕਰੇ।

ਸ: ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬੜਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਕੁਰਬਾਨੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਿਲੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਦਰਦ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਜ਼ਦੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ੁਲਮੋਂ ਸਿਤਮ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਕਿ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਵੀਰ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਭੇਤਭਰੀ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਧਾਰੀ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਵੀ ਅਧੁਨਿਕਤਾ ਤੇ ਕਥਿਤ ਉਦਾਰਵਾਦ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ।

ਡਾ: ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਜਦੋਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਕੌਮ ਮਾਯੂਸੀ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਬੇਰਹਿਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਇਖਲਾਕ ਦੇ ਮੰਚ ਤੇ ਖੜ੍ਹੋ ਕੇ ਸਟੇਟ ਨੂੰ ਚੁਣੋਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਾਂਡ ਹੋ ਨਿੱਬੜਦਾ ਹੈ। ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਦਾਚਾਰਕ ਅਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਨੇੜ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਰ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਘਟਨਾ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਪੁੱਛੇ ਦੱਸੇ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕਨਵਿਕਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇਹ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਡਾ: ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਲੰਟੀਅਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੌਮ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿੱਚ ਜਿਉੁਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਜਾਗਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੱਦਾ ਹੈ।

ਡਾ: ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਘਟਨਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਕਿਸੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਉੱਗਿਆ ਬੂਟਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੱਲ੍ਹ ਇਹ ਤਾਂ ਕਹੇਗਾ ਹੀ ਕਿ ਬੀਤੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਬੇਰਹਿਮ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਇਹੋ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ, ਫਿਲਾਸਫੀ, ਮਾਨਵਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉਤੇ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਮੌਲਿਕ ਪਕੜ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਛੁਪੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਇਸ ਕੁਰਬਾਨੀ ਬਾਰੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਇਕ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹੀਦ ਮਾਰਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਦ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਤੋਂ। ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਉ ਤੇ ਨਿਰਵੈਰ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਲੜਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਇਕ ਜਦੋ-ਜਹਿਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਮਰ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਉਹ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਉਹ ਮਰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦੁੱਖਾਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨੂੰ ਹੰਢਾਉਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਾਲਪਾਰਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨਾਇਕ ਸ਼ਹੀਦ ਹੈ। ਉਹ ਲੜਦਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਮਰਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਿਆਂ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦੇ ਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਵਰਗੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਲੜਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਮਰਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਾਇਕ-ਸ਼ਹੀਦ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਸੋ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰੋ। ਸਾਡਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਹਨਾਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ ਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਿਕ ਪੱਖਾਂ ਉਤੇ ਝਾਤ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਵਿਟਰਜ਼ਲੈਂਡ ਦੇ ਉਘੇ ਮਨੋਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਪਿਆਗੇਟ (1896-1980) ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਦਾ ਮਕਸਦ ਬਹੁਤ ਜੁਰਅਤ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦੇ ਦੇ ਅਚੇਤ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਖੌਰੂ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਗੁਪਤ ਰੁਝਾਨ ਹਨ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੁਪਤ ਬਿਰਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਲਿਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਦ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਉਤੇ ਅਸਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਡਾ: ਸੀਮਾ ਵਿਨਾਇਕ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦੌਰ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੰਦੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਕੇਵਲ ਤੇ ਕੇਵਲ ਮੌਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਭਾਰੂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ: ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਵੀ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉੋਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉੋਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਥੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੈਂਸ ਆਫ ਹਿਊਮੀਲੇਸ਼ਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਹੱਲ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਦਰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਜ਼ੌਲਵ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਹ ਦਰਦ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਫ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹਾਂ।

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਸੋਚ ਤੇ ਉਸ ਉਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਂਦੇ ਬਿਆਨ :
" ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਦੋਹਰੇ ਮਾਪਦੰਡ" ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ।
"ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ" ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ-ਖਾਲਿਸਤਾਨ :-- ਔਰੰਗਜ਼ੇਬੀ ਸੋਚ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਹੁ ਨੂੰ ਸੋਧੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਕਬੂਲਣ ਕਰਕੇ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਖ਼ੁਲ੍ਹੇਆਮ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਣੇ ਕੇਸ ਵਿਚ ਕਾਨੂੰਨ ਵਖਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਅਪਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਿਆਂ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਇਹ ਤਕ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁੱਝ ਕਾਨੂੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਰਦਾ ਰਹੇ।
ਇਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ’ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਵਿਰੁਧ ਕੋਈ ਅਪੀਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਕੀਤੀ।

ਸਜ਼ਾ ਉਪਰੰਤ ਵਕੀਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ।
ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਹਤਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਕੇਸ ਲੜਦੇ ਰਹੇ ਵਕੀਲਾਂ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਅਤੇ ਤੇਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੂਦਨ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਅਦਾਲਤ ਸਾਹਮਣੇ ਦਲੀਲ ਰੱਖੀ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਕਤਲੇਆਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਹੀ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਉਸ ਨੂੰ (ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ) ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਦੋਹਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਕਰਾਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਮਾਪਦੰਡ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ।

ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਨੇ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਲੋਂ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਇਸ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਦੁਹਰਾਉ ਦਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਉਪਰੰਤ ਮੁਗ਼ਲ ਕਾਲ ਵੇਲੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਬੋਤਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗਰਜਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਲਗਾ ਕੇ ਕਬੂਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਝੁਕਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਝੁਕਾਇਆ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਵਿਰੁਧ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਉਸ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਹੀ ਹੇਠਲੀ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਆਮ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤਹਿਤ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਨੌ ਵਜੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਐਗਜ਼ੀਕਿਊਸ਼ਨ ਵਾਰੰਟ ਯਾਨੀ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਪੰਜ ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਇਹ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਇਹ ਦੂਜੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸ. ਕੈਰੋਂ ਸਾਲ 1965 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਪਰਤ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹੁਣ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤੀ ਰਾਈ ਨਾਮੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਸ. ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦਿਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਾਂਸੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹੋ ਚੁਕੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਫਾਂਸੀ ’ਤੇ ਲਟਕਾਉਣ ਦਾ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਹ ਦੂਜਾ ਮਾਮਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਹਿਟਲਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਯਾਰ ਨਿੱਕਰਧਾਰੀ ਬਾਦਲ ਦੁਆਰਾ ਬੁੱਚੜ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦਾ ਸਖਤ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ

ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਗੱਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ ਦੇ ਗਠਨ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਰੇੜਾਂ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਆਗੂ ਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਭਗਤ ਚੁੰਨੀ ਲਾਲ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਿਹਾ, ‘ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਨ ਸਬੰਧੀ ਸਾਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ’ਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ।’
ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਕਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੁੱਜੇ ਭਗਤ ਚੁੰਨੀ ਲਾਲ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਵਾਂ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਲਾਉਣ ਲੱਗਿਆਂ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਕੋਰ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰੇਗੀ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕਾਂ ’ਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਉੱਧਰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਵੀ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਗਤ ਚੂਨੀ ਲਾਲ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਭਾਜਪਾ ਆਗੂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਘੁਸਰ-ਮੁਸਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਭਾਸ਼ ਸੂਦ ਤੇ ਸਾਬਕਾ ਜ਼ਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਵੀ ਮਹਿੰਦਰੂ, ਭਗਤ ਚੁੰਨੀ ਲਾਲ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਲੈ ਗਏ। ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸਬੰਧੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਗੱਠਜੋੜ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਘੋਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦੱਸਿਆ।

ਭੁਲੱਥ :--
ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਹਲਕਾ ਭੁਲੱਥ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੀ ਬਤੌਰ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਨਿਯੁਕਤੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਸਰਵਿਸ ਰੂਲ ਦੀ ਵੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜ ਸੀਨੀਅਰ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਅਫਸਰ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਣ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਬਾਦਲ ਨੇ ਪਿਛਲੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਵੀ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪਦਵੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਵਿਰੁੱਧ ਦਿੱਲੀ ’ਚ 342, 343, 364 ਤੇ 120ਬੀ ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ. ਅਧੀਨ ਮਾਮਲੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਡੀ.ਜੀ.ਪੀ. ਵਿਰੁੱਧ ਏਨੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਇਨਸਾਫ ਦੀ ਕੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਖਹਿਰਾ ਨੇ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ’ਚ ਲਏ ਜਾਣ ’ਤੇ ਵੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਦੀ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਮਾਮਲਾ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੀਬੀ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਬਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹੀ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ

ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ’ਤੇ ਲੂਣ ਛਿੱੜਕਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਕਥਿਤ ਕਤਲ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ’ਤੇ ਜ਼ਬਰ ਢਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।
ਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਨਾਂ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਨੇ ਇਸ ਨਿਯੁਕਤੀ ’ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੈਣੀ ਦੀ ਹੋਈ ਨਿਯੁਕਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦੇ ਸੁਣਾਏ ਗਏ ਹੁਕਮ, ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਵਿਤਕਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।

ਖਾਲਿਸਾਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਨੇ....
ਸਸਤੇ ਸਾਧਾਂ ਸਿਰ ਸੁਆਹ ਸੁੱਟੀ

ਖਾਲਿਸਤਾਨ-ਪਟਿਆਲਾ : ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਵੇਹਲੜ ਸਾਧਾਂ ਨੁੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨਾਂ ਨਿੰਕਮੇ ਸਾਧਾ ਵਿਚ ਢਿਡਲ ਧੁੰਮਾਂ, ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੇਲੇ ਬਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ਇਨਾਂ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਤਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਲਚੀ ਸਾਧ ਜੇਲ ਵਿਚ ਬਹੁੜੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਹੁਣ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲਾਹਾ ਲੈਣ ਲਈ ਪੁੱਠੇ ਪੈਰੀਂ ਭੱਜੇ ਆਏ ਹਨ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਰਾਰਾ ਥੱਪੜ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਧਾਂ ਬਾਬਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੱਤ ਉਤਰੀ ਵਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਹ ਜੇਲ ਅੱਗੋਂ ਭੱਜ ਨਿਕਲੇ....

ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸ਼ਹੀਦ
ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੁੱਚੜ ਅਕਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਯੋਧੇ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ

ਪਟਿਆਲਾ-ਖਾਲਿਸਤਾਨ :-- ਕਾਂਗਰਸੀ ਜਲਾਦ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਹੁ ਨੂੰ ਸੋਧੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਲੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭੇਜਣ ਦੀ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ।
ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ ਪਟਿਆਲਾ ’ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਭੈਣ ਬੀਬੀ ਕਮਲਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਬੁਚੱੜ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 31 ਅਗੱਸਤ 1995 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਕੱਤਰੇਤ ਨੇੜੇ ਹੋਏ ਇਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ’ਚ 17 ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਡਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ’ਚ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 31 ਜੁਲਾਈ 2007 ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਅਤੇ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਜਦਕਿ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਲਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਕੁਲ 15 ਦੋਸ਼ੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁਧ ਫ਼ਰਦ ਜੁਰਮ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਤਲ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਬ ਬਣੇ ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਭਾਈ ਦਿਲਾਵਰ ਸਿੰਘ ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੀ ਜਾਮੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਨੇ ਵਧੀਕ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ ਸੋਂਧੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਚੁਨੌਤੀ ਦੇ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 12 ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਨੂੰ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਹਵਾਰਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਮਰ ਕੈਦ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿਤੀ ਸੀ ਜਦਕਿ ਬਾਕੀਆਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਵੇਂ ਹੀ ਬਹਾਲ ਰੱਖੀ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜਸਟਿਸ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਜਸਟਿਸ ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬੈਂਚ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਹੁਰਾਂ ਬੇਅੰਤੇ ਨੂੰ ਸੋਧੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਦੇ ਚੁਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੁਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਚੁਨੌਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਉੁਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਬਹਾਲ ਰਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 1996 ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਹਿਲ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ, ਵਧਾਵਾ ਸਿੰਘ ਬੱਬਰ ਅਤੇ ਜਗਰੂਪ ਸਿੰਘ ਬਾਗ਼ੀ ਹਨ ਜਦਕਿ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ (ਇੰਗਲੈਂਡ), ਰੇਸ਼ਮ ਸਿੰਘ (ਜਰਮਨ) ਅਤੇ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਅਮਰੀਕਾ) ਬਾਗ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਅੱਜ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਇਕ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਧਮਾਕਾਖੇਜ਼ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ੀ ਸੀ ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ੀ ਵੀਡੀਉ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਰਾਹੀਂ ਕਰਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਹਰ ਤਰੀਕ ’ਤੇ ਅਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਉੁਂਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਬੀਬੀ ਕਮਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸ਼ੱਕ ਪੈ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋ ਗਈ।
ਉਧਰ ਜਾਣਕਾਰ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ 5 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਸਬੰਧੀ ਜੇਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਡਾਕ ਰਾਹੀਂ ਆਰਡਰ ਭੇਜੇ ਸਨ ਜੋ ਕਲ ਜੇਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ 31 ਮਾਰਚ 2012 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ।
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਲ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਜੇਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਮਿਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਸਬੰਧੀ ਅਗਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਭੈਣ ਬੀਬੀ ਕਮਲਦੀਪ ਕੌਰ ਅਤੇ ਭਣਵਈਏ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਹਰ ਤਰੀਕ ’ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਜੇਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੜ੍ਹਦੀਕਲਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉੁਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਹੀ ਜੇਲ ਵਿਚ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਭਾਈ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ ਅਪਣੀ ਅੰਤਮ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਅਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹਿਮ ਅੰਗ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਹੁ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਵਢਾਂਘਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਸਾਈ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣਾਇਆ.....
ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦਾ ਨਸਲਘਾਤ ਰਾਹੀਂ ਸਫਾਇਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰ.ਐਸ.ਐਸ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਨਿਕੱਰਧਾਰੀ ਬਾਦਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਕਾਤਲ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ ਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਮੁਖੀ ਬਣਾ ਕੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਖੂਨੀ ਤੋਹਫਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ

Khalistan-Chandigarh :- ਉਪਰਲੀ ਕੋਝੀ ਤਸਵੀਰ ਉਸ ਬੁੱਚੜ ਪੁਲੀਸ ਅਫਸਰ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਤ ਦਰਜੇ ਦਾ ਦਰਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਖਾਲਿਸਤਾਨੀ ਸਿੱਖ ਗਭਰੂਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਪੁਲੀਸ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਵੀ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੇ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਾਦਲ ਦੀ ਇਸ ਕਾਤਲ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਸਾਂਝ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੇ ਕਿ ਬਾਦਲ ਖੁਦ ਆਪ ਅੰਦਰੋਂ ਕਿੰਨਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਭੋਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ ਤੇ ਉਨਾਂ ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਭਾਰੀ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿਤਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਪਛਤਾ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ।
ਇਹ ਤਾਂ ਬਾਦਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਖੂਨੀ ਤੋਹਫਾ ਹੈ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ , ਹਾਲੇ ਹੋਰ ਵੇਖੋ ਕੀ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਕੀ ਹਨ....।

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਭਾਰਤ ਭਾਵ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿਚ ਭਰੋਸਾ ਰਖਦੀ ਹੈ, ਦੇ ਥਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁਖੀ ਹੋਣਗੇ

ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਥਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੁਖੀ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ 31 ਮਈ ਨੂੰ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਰਹੇ ਜਨਰਲ ਵੀ.ਕੇ. ਸਿੰਘ ਦੀ ਥਾ ਲੈਣਗੇ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੱਜ ਨਿਯੁਕਤੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਛਲੇ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। 59 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਜਨਰਲ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ 13 ਲੱਖ ਦੀ ਫੌਜ ਜੋ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਕਤਲੇਆਮ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਦੇ ਅਗਸਤ 2014 ਤਕ ਮੁਖੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪੂਰਬੀ ਫੌਜੀ ਕਮਾਂਡ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਹਨ।

ਭਾਈ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਬਾਦਲ ਜੁੰਡਲੀ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ...
ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਾਰੇ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਹੱਲ - ਭਾਈ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਰਿਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਦ ਪਹਿਲਾ ਬਿਆਨ :
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਖੋਹੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਲਈ ਅਰਬਾਂ ਰੁਪਏ ਹਰਜਾਨਾ ਲੈਣਾ,
ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਵਾਉਣੇ,
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੋਹੀ ਹੋਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲਾ
ਤੇ ਡੇਰਾਵਾਦ-ਨਸ਼ੇ ਖਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉਣ ਦੇ ਮਨਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
ਇਨਾਂ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਹੱਲ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਹੈ।